Smak Czasu

„Ten, który należy do Pszczoły…”

Nikt z nas nie ma chyba wątpliwości co do wartości miodu i innych produktów pszczelich. Kilka dni temu w czasopiśmie Nature opublikowano wyniki badań, z których wynika dość jasno, że człowiek bardzo wcześnie zainteresował się owocami pszczelej pracy. Badania te pokazały dość jasno, że już około 7 tysiąclecia p.n.e. wykorzystywano wosk i zapewne także miód.

Zespół naukowców z 17 krajów (także z Polski) zajął się analizą naczyń z terenów Europy i Bliskiego wschodu i poszukiwał na nich śladów wosku, zachowujących się do naszych czasów w postaci tłuszczu (ponieważ wosk pszczeli jest estrem, czyli związkiem organicznym opartym na kwasach tłuszczowych). Ślady te pozostały w porach glinianych pojemników, w których ludzie przechowywali różne produkty. Wosk służył zapewne do ich uszczelniania. Najstarsze, znalezione jak dotąd, ślady obecności wosku w pradziejowych naczyniach pochodzą właśnie z 7 tysiąclecia p.n.e. i jak łatwo się domyśli zostały odkryte w kolebce neolitycznych zmian gospodarczych i kulturowych czyli na terenie Bliskiego Wschodu a konkretnie w Çayönü Tepesi i Çatalhöyük na terenie Anatolii, w azjatyckiej części Turcji.

Dzięki udziałowi w badaniach naukowców z takich krajów jak Algieria czy Tunezja wiemy także, że te ważne pszczele produkty wykorzystywali także neolityczni pasterze z Afryki Północnej. To nie powinno nikogo dziwić nikogo kto choć pobieżnie zna historie starożytnego Egiptu. Już około 3000 roku p.n.e., wraz z pierwszymi władcami pojawia się tam bowiem tytulatura królewska a jedno z imion nadawanych władcy w momencie wstąpienia na tron – tzw. imię nesut biti – którego znaczenie tłumaczy się dziś jako Ten, który należy do Trzciny (sut) i Pszczoły the-sacred-language-bee-hieroglyph-300x271(bity). Trzcina symbolizowała tu Górny a pszczoła Dolny Egipt zaś całość wskazywała na panowanie władcy nad dwiema najważniejszymi krainami Egiptu. Wiemy też, że naczynia z miodem umieszczano w niektórych grobowcach. Pszczoły, czy raczej ich pozytywny wpływ na życie ludzi, zostały w ten sposób bezprecedensowo docenione poprzez umieszczenie ich w imieniu najważniejszego człowieka w państwie. Nie ma wątpliwości, że Egipcjanie co najmniej od czasów swoich pierwszych władców znali produkty pszczele. Dla mnie jednak niezwykle ciekawe wydaje się pytanie: kiedy ludzie zrozumieli, że pszczoły które w powszechnej opinii pszczoły są przede wszystkim producentami miodu i wosku oraz pozostałych produktów pszczelich, są dla nas znacznie ważniejsze. Ich wartość jako producentów tych produktów stanowi tylko jedną dziesiątą (a według niektórych obliczeń nawet jedną setną) tego co mogą nam dać jako zapylacze roślin uprawnych i tych dziko rosnących. Niewiele osób rozumie jak ścisłe związki łączą owady zapylające takie jak pszczoły ze światem roślin. Po pierwsze nie można w ogóle sobie wyobrazić sobie istnienia pszczół bez roślin, które dostarczają im pożywienie – pyłek i nektar. Po drugie wiele gatunków roślin nie mogłoby zupełnie istnieć bez owadów, które umożliwiają ich zapylanie. A wśród owadów zapylających pierwsze miejsce zajmują przecież pszczoły miodne.

Kiedy więc nasi przodkowie zdali sobie sprawę, że działalność pszczół to coś znacznie więcej niż ich produkty? Czy neolityczne obserwacje przyrody – potwierdzone wynikami najnowszych badań – obejmowały także tę wiedzę?  Może  z czasem naukowcom uda się odpowiedzieć także na te pytania…

Share this Story
  • Państwo faraonów starsze niż sądziliśmy?

    Brytyjscy naukowcy sugerują od kilku lat potrzebę zweryfikowania datowania początków państwa faraonów. Ich najnowsze badania skłoniły ich do stwierdzenia, że rozproszeni ...
  • Egipska stolica z czasów Echnatona odtworzona w 3D

    Faraon Echnaton oraz krótki okres panowania jego i jego następców był w długiej historii starożytnego Egiptu czasem niezwykłym. Do dziś naukowcy ...
  • Wykopaliska w Tell el-Farcha zakończone!

    Kilka dni temu zakończył się kolejny sezon badan wykopaliskowych w Tell el-Farcha w północnym Egipcie. Krakowsko-poznańska ekspedycja badawcza odsłania tam osadę ...
  • Do Sakkary z Muzeum Archeologicznym w Krakowie

    W Muzeum Archeologicznym w Krakowie od 02 marca do 19 grudnia 2016 roku można oglądać wystawę czasową pt. „Dwadzieścia lat polskich ...
  • Trwają polskie wykopaliska w Tell el-Farcha!

    Trwa właśnie kolejny sezon badań archeologicznych na słynnym już stanowisku Tell el-Farcha w północnym Egipcie. Jak co roku miejsce to dostarcza ...
  • Wystawa „Piwo, napój bogów i ludzi”

    W Muzeum Archeologicznym w Krakowie, w marcu br. można oglądać nową wystawę czasową z cyklu Zabytek Miesiąca pt. „Piwo, napój bogów ...
  • „Ten, który należy do Pszczoły…”

    Nikt z nas nie ma chyba wątpliwości co do wartości miodu i innych produktów pszczelich. Kilka dni temu w czasopiśmie Nature ...
  • Na tropie najstarszej mastaby!

    Już za kilka dni rozpocznie się kolejny sezon badań archeologicznych, które być może doprowadzą do odpowiedzi na pytanie o genezę mastaby. ...
Zobacz inne podobne wpisy
  • Tydzień Mózgu w Tychach!

    Już za kilka dni rozpocznie się Tydzień Mózgu – tym razem zapraszamy na cykl spotkań i wykładów, które po raz pierwszy ...
  • Ruszyła kolejna edycja konkursu na najlepsze książki popularnonaukowe!

    Ruszyła kolejna edycja konkursu MĄDRA KSIĄŻKA ROKU! Już 20 kwietnia ogłoszona zostanie lista nagrodzonych i wręczone zostaną statuetki Euklidesa dla najlepszych ...
  • Podkarpackie zmagania w dokumentach z KriegsArchiv

    Od dwóch lat trwają prace badawcze i dokumentacyjne projektu Karpackie Epizody Wielkiej Wojny, w ramach którego archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego badają ...
  • W starym młynie…

    Wakacyjne podróże prowadzą nas często do miejsc niezwykłych. Tak nasyconych przeszłością, że niemal słychać w nich głosy ludzi żyjących tu w ...
  • Polska-Jordania: naukowa współpraca

    W ostatnich dniach czerwca 2016 Uniwersytet Jagielloński podpisał umowę o współpracy w dziedzinie archeologii z Uniwersytetem Jordańskim w Ammanie. Współpraca ta ...
  • Cracow Landscape Conference 2016 za nami!

    Właśnie zakończyła się pierwsza z cyklu Cracow Landscape Conference – międzynarodowych konferencji poświęconych badaniom i ochronie krajobrazu. Wzięło w niej udział ...
  • Archeologia górska: skanowanie skalnych malowideł z Francji

    Archeolodzy z Uniwersytetu w York (Wielka Brytania) rozpoczęli pionierskie skanowanie laserowe najwyżej położonych prehistorycznych malowideł znanych w Europie oraz ich otoczenia. ...
  • Docs+Science 2016 właśnie wystartował!

    Właśnie wystartował niezwykły cykl pokazów filmów o nauce! Krakowski Festiwal Filmowy wraz z Fundacją dla AGH zapraszają na trzecią edycję pokazów ...
  • Weź udział w wykopaliskach na Górze Zyndrama!

    Ostatnie lata przyniosły serie niezwykłych i fascynujących znalezisk, dokonanych przez dra hab. Marcina Przybyłę i jego zespół na Górze Zyndrama w ...
  • Państwo faraonów starsze niż sądziliśmy?

    Brytyjscy naukowcy sugerują od kilku lat potrzebę zweryfikowania datowania początków państwa faraonów. Ich najnowsze badania skłoniły ich do stwierdzenia, że rozproszeni ...
  • XVI edycja Festiwalu Nauki w Krakowie

    Uniwersytet Pedagogiczny jest po raz kolejny głównym organizatorem Festiwalu Nauki w Krakowie. Hasłem przewodnim XVI edycji jest Czas i przestrzeń, a ...
  • XII Ogólnopolski Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie nad Wartą

    Każda epoka ma swoich bohaterów. Ludzie o nich mówią, piszą i pamiętają, opiewają ich czyny, wznoszą pomniki, poświęcają im dzieła artystyczne, podziwiają i ...
Zobacz inne wpisy dr Piotr Kołodziejczyk
  • W starym młynie…

    Wakacyjne podróże prowadzą nas często do miejsc niezwykłych. Tak nasyconych przeszłością, że niemal słychać w nich głosy ludzi żyjących tu w ...
  • Cesarskie farmy i ich niezwykłe winnice

    Archeolodzy z Uniwersytetu w Sheffield badają życie codzienne w „państwowym” czyli cesarskim majątku położonym w prowincjonalnej części imperium rzymskiego. To tam ...
  • Na królewskim szlaku

    Nie ma wątpliwości, że jednym z najważniejszych szlaków handlowych Bliskiego Wschodu była tzw. Droga Królewska. Miała ona kluczowe znaczenie dla kontaktów ...
  • Na kadzidlanym szlaku (1)

    Szlaki handlowe od zawsze stanowią „krwiobieg” ludzkiego bytowania na danym terenie. Obszar Bliskiego Wschodu w sposób szczególny jest nimi naznaczony. Odgrywały ...
  • Jak pierwsi Egipcjanie przechowywali swoje zapasy?

    Wygląda na to, że nasz tegoroczny wyjazd do Egiptu się odwlecze… Wykopaliska miały się rozpocząć w pierwszych dniach lutego a nie ...
  • Gulasze, sosy i buliony z najstarszej książki kucharskiej świata

    Książki kucharskie są nieodłącznym elementem dzisiejszej kuchni. Wielu „kuchennych celebrytów” wydaje swoje podręczniki gotowania lub książki z przepisami i recepturami. Który ...
  • Fitolity czyli od kiedy przyprawiamy…

    Czy wyobrażacie sobie gotowanie bez przypraw? Moją wyobraźnię przerasta to zdecydowanie… :). A jednak przyprawy nadające smak i zapach naszym potrawom, ...
  • Keşkek czyli społecznościowe gotowanie

    Wspólny posiłek z rodziną i przyjaciółmi to wydarzenie wspaniałe. Jest chyba tylko jedna rzecz, która jest w stanie przebić takie spożywanie ...
  • Brzoskwinie są z nami od milionów lat!

    Niektóre, znane nam doskonale i lubiane przez nas rośliny, rosły na Ziemi na długo przed pojawieniem się na nim Homo sapiens. ...
  • Sierp – przyjaciel pierwszych rolników

    Sierp to narzędzie rolnicze i ogrodnicze powoli znikające z naszego świata. A w każdym razie ze świata Europejczyków. I choć w ...
  • Przy jordańskim stole – mansaf

    Wszyscy, którzy podróżują samodzielnie do krajów arabskich lub mają przyjaciół w bliskowschodniej części świata znają doskonale sens arabskiego powiedzenia – „Gość ...
  • „Żeby kogo poznać w doli i w niedoli, trzeba z nim zjeść beczkę soli!”

    Sól jest jednym z najważniejszych kuchennych składników – znanym od tysięcy lat i cenionym dla swoich właściwości, wykorzystywanym nie tylko jako ...
Zobacz inne w kategorii Smak Czasu

Zobacz

Tydzień Mózgu w Tychach!

Już za kilka dni rozpocznie się Tydzień Mózgu ...

Inline
Inline