Smak Czasu

Jak uczta to tylko w triklinium!

Nie od dziś wiadomo, że prawdziwa uczta wymaga oprócz znakomitych potraw również odpowiedniego towarzystwa i…wygodnego miejsca. Wiedzieli o tym doskonale już starożytni czego dowodów dostarczają nam nieustannie wykopaliska archeologiczne, prowadzone w różnych antycznych ośrodkach. Jednym z takich miejsc jest niewątpliwie Petra – skalna stolica państwa Nabatejczyków, rozwijającego się na terenie dzisiejszej południowej Jordanii, między III wiekiem p.n.e. a I wiekiem n.e.

Każdy kto zna to miejsce choćby ze zdjęć czy filmów wie, że najsłynniejszymi nabatejskimi budowlami były skalne grobowce fasadowe, a ten najbardziej znany – tzw. skarbiec – zagrał nawet w filmie o przygodach „archeologa” Indiany Jonesa. Tymczasem w Petrze i w jej okolicach Nabatejczycy wykuli w skałach dziesiątki trikliniów – specjalnych sal do…ucztowania.

Nazwa tego specjalnego biesiadnego pomieszczenia pochodzi od greckiego słowa kline oznaczającego sofę lub łoże. W triklinium sofy były trzy – ustawione w rodzaj podkowy. Bez-nazwy-1Każdy z gości miał tu swoje, półleżące miejsce, wybrane przez gospodarzy zgodnie z hierarchią zaproszonych biesiadników. Najzamożniejsi mogli sobie pozwolić na posiadanie nawet dwóch trikliniów: letniego i zimowego. W świecie antyku pokoje tego typu znajdowały się w wielu domach i służyły do niemal codziennego użytku. Tam gdzie triklinium było zbyt małe, łoża biesiadne umieszczano bezpośrednio pod ścianami. Ideałem jednak było pozostawienie za nimi przejścia, pozwalającego służbie na poruszanie się dookoła. Podobnie jak w dzisiejszych Włoszech prawdziwe uczty odbywały się pod koniec dnia. Posiłki jedzone w ciągu dnia były raczej dość lekkie i spożywane szybko, często na stojąco. Jednak najważniejszy posiłek dnia, czyli kolacja (cena) spożywana musiała być w dogodnych i komfortowych warunkach, bez narażania domowników i gości na podglądanie przez np. przechodniów. Leżący sposób spożywania posiłków pojawił się i rozprzestrzenił na obszarze wpływów kultury grecko-rzymskiej właśnie dzięki Grekom. To od nich Rzymianie nauczyli się tej formy ucztowania i przejęli zwyczaj spożywania kolacji w trikliniach. Od tego czasu jedzenie na stojąco stało się dla Rzymian symbolem niskiego statusu społecznego.

W klasycznym wydaniu na środku triklinum powinien stać kwadratowy lub okrągły stół (mensa), zrobiony z marmuru lub kości słoniowej. W pierwszym wieku p.n.e. pojawił się na nim obrus (mantele). Na nim ustawiano odpowiednio potrawy, wino czy pojemniki z przyprawami. Potrawy podawane w formie płynnej spożywano czymś w rodzaju łyżki (cochlear), natomiast niemal wszystkie pozostałe jedzono rękami. Na porządku dziennym były talerze czyli patina (płytki) oraz castinus (głęboki). Porządna uczta nie mogła się także obyć bez (pocula) czyli pucharów do wina.

Triklinia nabatejskie umieszczano także często w okolicach grobowców – być może zatem miały znaczenie niemal religijne i odgrywały ważną rolę w zwyczajach pogrzebowych. Wszak stypa to czasem także całkiem niezła okazja do ucztowania… 🙂

Jeśli nie możecie zwiedzić Petry osobiście, zróbcie to wirtualnie!

 

 

 

Share this Story
  • Polska-Jordania: naukowa współpraca

    W ostatnich dniach czerwca 2016 Uniwersytet Jagielloński podpisał umowę o współpracy w dziedzinie archeologii z Uniwersytetem Jordańskim w Ammanie. Współpraca ta ...
  • Na królewskim szlaku

    Nie ma wątpliwości, że jednym z najważniejszych szlaków handlowych Bliskiego Wschodu była tzw. Droga Królewska. Miała ona kluczowe znaczenie dla kontaktów ...
  • Przy jordańskim stole – mansaf

    Wszyscy, którzy podróżują samodzielnie do krajów arabskich lub mają przyjaciół w bliskowschodniej części świata znają doskonale sens arabskiego powiedzenia – „Gość ...
  • Jak uczta to tylko w triklinium!

    Nie od dziś wiadomo, że prawdziwa uczta wymaga oprócz znakomitych potraw również odpowiedniego towarzystwa i…wygodnego miejsca. Wiedzieli o tym doskonale już ...
Zobacz inne podobne wpisy
  • Tydzień Mózgu w Tychach!

    Już za kilka dni rozpocznie się Tydzień Mózgu – tym razem zapraszamy na cykl spotkań i wykładów, które po raz pierwszy ...
  • Ruszyła kolejna edycja konkursu na najlepsze książki popularnonaukowe!

    Ruszyła kolejna edycja konkursu MĄDRA KSIĄŻKA ROKU! Już 20 kwietnia ogłoszona zostanie lista nagrodzonych i wręczone zostaną statuetki Euklidesa dla najlepszych ...
  • Podkarpackie zmagania w dokumentach z KriegsArchiv

    Od dwóch lat trwają prace badawcze i dokumentacyjne projektu Karpackie Epizody Wielkiej Wojny, w ramach którego archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego badają ...
  • W starym młynie…

    Wakacyjne podróże prowadzą nas często do miejsc niezwykłych. Tak nasyconych przeszłością, że niemal słychać w nich głosy ludzi żyjących tu w ...
  • Polska-Jordania: naukowa współpraca

    W ostatnich dniach czerwca 2016 Uniwersytet Jagielloński podpisał umowę o współpracy w dziedzinie archeologii z Uniwersytetem Jordańskim w Ammanie. Współpraca ta ...
  • Cracow Landscape Conference 2016 za nami!

    Właśnie zakończyła się pierwsza z cyklu Cracow Landscape Conference – międzynarodowych konferencji poświęconych badaniom i ochronie krajobrazu. Wzięło w niej udział ...
  • Archeologia górska: skanowanie skalnych malowideł z Francji

    Archeolodzy z Uniwersytetu w York (Wielka Brytania) rozpoczęli pionierskie skanowanie laserowe najwyżej położonych prehistorycznych malowideł znanych w Europie oraz ich otoczenia. ...
  • Docs+Science 2016 właśnie wystartował!

    Właśnie wystartował niezwykły cykl pokazów filmów o nauce! Krakowski Festiwal Filmowy wraz z Fundacją dla AGH zapraszają na trzecią edycję pokazów ...
  • Weź udział w wykopaliskach na Górze Zyndrama!

    Ostatnie lata przyniosły serie niezwykłych i fascynujących znalezisk, dokonanych przez dra hab. Marcina Przybyłę i jego zespół na Górze Zyndrama w ...
  • Państwo faraonów starsze niż sądziliśmy?

    Brytyjscy naukowcy sugerują od kilku lat potrzebę zweryfikowania datowania początków państwa faraonów. Ich najnowsze badania skłoniły ich do stwierdzenia, że rozproszeni ...
  • XVI edycja Festiwalu Nauki w Krakowie

    Uniwersytet Pedagogiczny jest po raz kolejny głównym organizatorem Festiwalu Nauki w Krakowie. Hasłem przewodnim XVI edycji jest Czas i przestrzeń, a ...
  • XII Ogólnopolski Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie nad Wartą

    Każda epoka ma swoich bohaterów. Ludzie o nich mówią, piszą i pamiętają, opiewają ich czyny, wznoszą pomniki, poświęcają im dzieła artystyczne, podziwiają i ...
Zobacz inne wpisy dr Piotr Kołodziejczyk
  • W starym młynie…

    Wakacyjne podróże prowadzą nas często do miejsc niezwykłych. Tak nasyconych przeszłością, że niemal słychać w nich głosy ludzi żyjących tu w ...
  • Cesarskie farmy i ich niezwykłe winnice

    Archeolodzy z Uniwersytetu w Sheffield badają życie codzienne w „państwowym” czyli cesarskim majątku położonym w prowincjonalnej części imperium rzymskiego. To tam ...
  • Na królewskim szlaku

    Nie ma wątpliwości, że jednym z najważniejszych szlaków handlowych Bliskiego Wschodu była tzw. Droga Królewska. Miała ona kluczowe znaczenie dla kontaktów ...
  • Na kadzidlanym szlaku (1)

    Szlaki handlowe od zawsze stanowią „krwiobieg” ludzkiego bytowania na danym terenie. Obszar Bliskiego Wschodu w sposób szczególny jest nimi naznaczony. Odgrywały ...
  • Jak pierwsi Egipcjanie przechowywali swoje zapasy?

    Wygląda na to, że nasz tegoroczny wyjazd do Egiptu się odwlecze… Wykopaliska miały się rozpocząć w pierwszych dniach lutego a nie ...
  • Gulasze, sosy i buliony z najstarszej książki kucharskiej świata

    Książki kucharskie są nieodłącznym elementem dzisiejszej kuchni. Wielu „kuchennych celebrytów” wydaje swoje podręczniki gotowania lub książki z przepisami i recepturami. Który ...
  • Fitolity czyli od kiedy przyprawiamy…

    Czy wyobrażacie sobie gotowanie bez przypraw? Moją wyobraźnię przerasta to zdecydowanie… :). A jednak przyprawy nadające smak i zapach naszym potrawom, ...
  • Keşkek czyli społecznościowe gotowanie

    Wspólny posiłek z rodziną i przyjaciółmi to wydarzenie wspaniałe. Jest chyba tylko jedna rzecz, która jest w stanie przebić takie spożywanie ...
  • Brzoskwinie są z nami od milionów lat!

    Niektóre, znane nam doskonale i lubiane przez nas rośliny, rosły na Ziemi na długo przed pojawieniem się na nim Homo sapiens. ...
  • Sierp – przyjaciel pierwszych rolników

    Sierp to narzędzie rolnicze i ogrodnicze powoli znikające z naszego świata. A w każdym razie ze świata Europejczyków. I choć w ...
  • Przy jordańskim stole – mansaf

    Wszyscy, którzy podróżują samodzielnie do krajów arabskich lub mają przyjaciół w bliskowschodniej części świata znają doskonale sens arabskiego powiedzenia – „Gość ...
  • „Żeby kogo poznać w doli i w niedoli, trzeba z nim zjeść beczkę soli!”

    Sól jest jednym z najważniejszych kuchennych składników – znanym od tysięcy lat i cenionym dla swoich właściwości, wykorzystywanym nie tylko jako ...
Zobacz inne w kategorii Smak Czasu

Zobacz

Tydzień Mózgu w Tychach!

Już za kilka dni rozpocznie się Tydzień Mózgu ...

Inline
Inline