Przeszłość

Chiński przepis na piwo sprzed 5000 lat

Chińscy archeolodzy znaleźli w Mijiaya w pobliżu miasta Xi’an w środkowych Chinach (prowincja Shaanxi) ślady browaru sprzed ok. 5000 lat. Znaleziono tam ceramiczne pojemniki i narzędzia służące do warzenia piwa, co potwierdziły analizy mikroskopowe i chemiczne pozostałości wydobytych z wnętrza naczyń. Jak dotąd to najstarsze świadectwa dotyczące piwowarstwa pochodzące z Państwa Środka.

Najstarsze przekazy pisane mówiące o piwowarstwie w Chinach pochodzą z lat ok. 1250-1046 p.n.e. To właśnie u schyłku panowania dynastii Shang na żółwiej łopatce po raz pierwszy zapisano prosty przepis na chińskie piwo. Dzięki niemu wiemy, że Chińczycy warzyli piwo jako bazę wykorzystując jęczmienny bądź pszenny słód (niestety oba zapisywano tym samym znakiem) oraz słód z prosa. Naukowcy od dawna jednak podejrzewali, że tradycja piwowarska jest znacznie starsza i sięga istniejącej w okresie neolitu kultury Yangshao (ok. 5000-2900 p.n.e.). Wtedy to w dolinie Rzeki Żółtej po raz pierwszy na tych terenach pojawiły się duże, rolnicze wioski. Świadczyły o tym znaleziska naczyń i innych narzędzi, które przypominały te używane w browarnictwie. Jak dotąd brak było jednak bezpośrednich dowodów.

Lokalizacja stanowiska Mijiaya (źródło: Wang et al. 2016)

W trakcie wykopalisk w Mijiaya chińscy archeolodzy odnaleźli dobrze zachowane ślady ziemianek, sięgające nawet 3,7 m poniżej poziomu gruntu. W ich wnętrzu odkryto fragmenty trzech typów naczyń: garnki o szerokim wylewie, lejki oraz amfory jiandiping. Odnaleziono więc narzędzia służące do warzenia, filtrowania i przechowywania wyprodukowanego piwa. Wszystkie od strony wewnętrznej pokryte były żółtawym nalotem, który stał się głównym celem analiz chemicznych. Co ciekawe, w każdej z ziemianek odkryto również fragmenty ceramicznych piecyków, które służyły zapewne do utrzymywania w miarę stałej temperatury warzenia. Znaleziska te od razu skłoniły archeologów do wysunięcia hipotezy, że mają do czynienia z prehistorycznym browarem. Aby ją sprawdzić przeprowadzono szereg mikroskopowych i chemicznych analiz.

A – Ziemianka H82 (widok z góry i przekrój), B – ceramiczny lejek, C – wylew garnka i jego rekonstrukcja, D – fragment amfory i jej rekonstrukcja, E – fragment glinianego piecyka (źródło Wang et al. 2016)

Analizom mikroskopowym poddano zarówno odnalezione pozostałości skrobi jak i fitolity (krzemionkowe twory powstające w komórkach roślinnych). Dzięki temu udało się stwierdzić, że do warzenia piwa przedstawiciele schyłkowej fazy kultury Yangshao używali prosa zwyczajnego (Panicum miliaceum), jęczmienia (Hordeum vulgare), łzawicy ogrodowej (Coix lacryma-jobi) oraz bulw takich roślin jak Trichosanthes kirilowii, pochrzyn chiński a także lilii. Ponadto spora część ziaren skrobi nosiła ślady uszkodzeń charakterystycznych dla procesu produkcji słodu. Analizy chemiczne osadów wykazały zaś obecność szczawianów, które pojawiają się m.in. w czasie fermentacji zbóż.

Dodatkowym smaczkiem – oprócz odkrycia najstarszego browaru – jest fakt, że odnaleziono najwcześniejsze świadectwa obecności jęczmienia na terenie Chin. Do tej pory uważano, że to udomowione w Zachodniej Eurazji zboże, przybyło na tereny Państwa Środka około tysiąca lat później.

Źródła

+
  •  J. Wanga, L. Liu, T. Ball, L. Yu, Y. Li, F. Xing, Revealing a 5,000-y-old beer recipe in China, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) 2016, opublikowano online: 23 maja 2016, doi: 10.1073/pnas.1601465113
Share this Story
  • Polska-Jordania: naukowa współpraca

    W ostatnich dniach czerwca 2016 Uniwersytet Jagielloński podpisał umowę o współpracy w dziedzinie archeologii z Uniwersytetem Jordańskim w Ammanie. Współpraca ta ...
  • Archeologia górska: skanowanie skalnych malowideł z Francji

    Archeolodzy z Uniwersytetu w York (Wielka Brytania) rozpoczęli pionierskie skanowanie laserowe najwyżej położonych prehistorycznych malowideł znanych w Europie oraz ich otoczenia. ...
  • Weź udział w wykopaliskach na Górze Zyndrama!

    Ostatnie lata przyniosły serie niezwykłych i fascynujących znalezisk, dokonanych przez dra hab. Marcina Przybyłę i jego zespół na Górze Zyndrama w ...
  • Chiński przepis na piwo sprzed 5000 lat

    Chińscy archeolodzy znaleźli w Mijiaya w pobliżu miasta Xi’an w środkowych Chinach (prowincja Shaanxi) ślady browaru sprzed ok. 5000 lat. Znaleziono ...
  • Państwo faraonów starsze niż sądziliśmy?

    Brytyjscy naukowcy sugerują od kilku lat potrzebę zweryfikowania datowania początków państwa faraonów. Ich najnowsze badania skłoniły ich do stwierdzenia, że rozproszeni ...
  • Wykład: Problemy i kontrowersje związane z ochroną dziedzictwa archeologicznego

    Ochrona zabytków archeologicznych w Polsce to problem ważny i wciąż bardzo trudny. Niski poziom świadomości społecznej i brak postaw obywatelskich, stymulujących ...
  • piramidy

    Skan 3D piramidy w Rapie

    Naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego stworzyli trójwymiarowy skan wnętrza piramidy Farenheita w Rapie. Jej wnętrze zostało zeskanowane przez specjalne urządzenie ...
  • wystawa

    Wystawa w Poznaniu „W poszukiwaniu indiańskiej przeszłości”

    Muzeum Archeologiczne w Poznaniu serdecznie zaprasza do obejrzenia wystawy czasowej pt. „W poszukiwaniu indiańskiej przeszłości” autorstwa doktora Radosława Palonki – adiunkta ...
  • Rusza kolejny sezon badań na podkarpackim pobojowisku z okresu Wielkiej Wojny

    Już za kilka dni rozpocznie się kolejny sezon prac terenowych w rejonie zespołu pobojowisk z okresu I Wojny Światowej, zlokalizowanego w ...
  • Cesarskie farmy i ich niezwykłe winnice

    Archeolodzy z Uniwersytetu w Sheffield badają życie codzienne w „państwowym” czyli cesarskim majątku położonym w prowincjonalnej części imperium rzymskiego. To tam ...
  • studnia

    Studnia sprzed 7 tysięcy lat

    Velim to bardzo mała miejscowość położona w centrum Czech, a dokładniej w powiecie Kolín. Znajduje się w niej stanowisko archeologiczne, na ...
  • W telegraficznym skrócie (26.04.2016)

    Dłuższe życie ssakopodobnych gadów Japońscy paleontolodzy odkryli w Kuwadżimie dziesiątki zębów, które według nich należały do nieznanego wcześniej gatunku zwierzęcia należącego ...
Zobacz inne podobne wpisy
Zobacz inne wpisy Kamil Kopij
  • Św. Walenty i Lupercalia. Dzieje pewnego nieporozumienia.

    W pierwszej połowie lutego wystawy sklepów zaczynają być pełne ozdób związanych z walentykami. Mimo że ciągle słychać w Polsce głosy oburzenia, ...
  • Nieporozumienie dotyczące genezy Świąt Bożego Narodzenia

    Bardzo często w okolicy świąt Bożego Narodzenia w mediach można wyczytać o genezie powstania ich daty. Często można odnaleźć informację, że ...
  • Podkarpackie zmagania w dokumentach z KriegsArchiv

    Od dwóch lat trwają prace badawcze i dokumentacyjne projektu Karpackie Epizody Wielkiej Wojny, w ramach którego archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego badają ...
  • Dinozaury też miały robaki

    W brzuchu liczącej sobie 77 milionów lat skamieliny hadrozaura paleontolodzy znaleźli pozostałości drobnych tuneli. Naukowcy interpretują swoje odkrycie jako pierwsze okryte ...
  • Czy człowiek spotkał hobbita?

    Pracujący w jaskini Liang Bua na indonezyjskiej wyspie Flores międzynarodowy zespół archeologów znalazł ślady ognia w warstwach, które powstały między 41 ...
  • Ssaki niemal podzieliły los dinozaurów

    Nowe badania przeprowadzone przez brytyjskich paleontologów wskazują, że asteroida, która spowodowała 66 mln lat temu wyginięcie dinozaurów, zmiotła z powierzchni Ziemi ...
  • Wyjście kręgowców na ląd nie było aż tak milowym krokiem, jak się wydawało?

    Wyjście ryb na ląd było jednym z kroków milowych ewolucji. Marzeniem wielu paleontologów jest znalezienie tego małego odważniaka, który zrobił to ...
  • Archeologia górska: skanowanie skalnych malowideł z Francji

    Archeolodzy z Uniwersytetu w York (Wielka Brytania) rozpoczęli pionierskie skanowanie laserowe najwyżej położonych prehistorycznych malowideł znanych w Europie oraz ich otoczenia. ...
  • Weź udział w wykopaliskach na Górze Zyndrama!

    Ostatnie lata przyniosły serie niezwykłych i fascynujących znalezisk, dokonanych przez dra hab. Marcina Przybyłę i jego zespół na Górze Zyndrama w ...
  • Chiński przepis na piwo sprzed 5000 lat

    Chińscy archeolodzy znaleźli w Mijiaya w pobliżu miasta Xi’an w środkowych Chinach (prowincja Shaanxi) ślady browaru sprzed ok. 5000 lat. Znaleziono ...
  • Państwo faraonów starsze niż sądziliśmy?

    Brytyjscy naukowcy sugerują od kilku lat potrzebę zweryfikowania datowania początków państwa faraonów. Ich najnowsze badania skłoniły ich do stwierdzenia, że rozproszeni ...
  • Atmosfera wczesnej Ziemi była połowę cieńsza

    Badania pochodzących sprzed ok. 2,7 mld lat skał wulkanicznych prowadzą do wniosku, że ziemska atmosfera była wówczas przynajmniej połowę cieńsza. Do ...
Zobacz inne w kategorii Przeszłość

Zobacz

Ludzie, choroby i idee w ruchu: wschodnia część basenu Morza Śródziemnego i nie tylko, cz. 2

W pierwszej części tekstu poznaliśmy kilku Rzymian, którzy ...

Inline
Inline