Człowiek
badania nad nowotworami

Darwinowskie nowotwory

Czy kiedykolwiek zastanawiało Was, dlaczego częstość występowania nowotworów u ludzi różni się między poszczególnymi organami? Dlaczego raki jelita, piersi czy prostaty występują relatywnie często, podczas gdy nowotwory serca czy mózgu są rzadkie? Naukowcy głowią się nad tym od dawna, tworząc coraz to nowe teorie.

Jedną z najbardziej znanych jest ta, że różne organy są narażone w różnym stopniu na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych i wewnętrznych. Teoria powstała na podstawie obserwacji, że np. raki płuc występują statystycznie częściej u osób palących papierosy niż u tych, które nie są uzależnione od nikotyny, czerniak jest częstszy u osób zażywających kąpieli słonecznych niż u tych stroniących od słońca, a raki wątroby atakują raczej alkoholików niż abstynentów. Nie ulega zatem wątpliwości, że styl życia modyfikuje ryzyko rozwoju raka. Warto jednak pamiętać, że także czynniki wewnętrzne, zarówno abiotyczne (np. temperatura, pH), jak i biotyczne (np. mikrobiom) mogą wpływać na ryzyko powstawania nowotworów. Tworzą one bowiem swego rodzaju mikroklimat mniej lub bardziej sprzyjający nowotworzeniu. Na przykład środowisko w jelicie znacząco różni się od tego w mózgu ‒ czy to właśnie jest przyczyną różnej częstości występowania nowotworów w tym organach?

Inną niedawno wysuniętą teorią jest ta zakładająca, że ryzyko występowania nowotworów koreluje z liczbą podziałów komórek macierzystych. Im wyższa liczba podziałów, tym większe ryzyko nabycia mutacji onkogennych odpowiedzialnych za rozpoczęcie procesu nowotworzenia. Również i ta hipoteza idzie w parze z obserwacjami epidemiologicznymi. Liczba podziałów komórek w sercu, w zależności od typu komórek, waha się między 4% a 15% na rok, podczas gdy nabłonek jelita odnawia się całkowicie co 5 dni. Można jednak inaczej rozumieć częste podziały – może ich duża liczba ma na celu wyeliminowanie komórek, które zostały uszkodzone, czyli takich, które już nabyły mutacje potencjalnie nowotworowe? A może w tkankach, które często się odnawiają, rozwinęły się jakieś wyjątkowo skuteczne mechanizmy antynowotworowe?

Najnowsza teoria nawiązuje do darwinowskiej teorii sukcesu ewolucyjnego. Choć wiadomo, że do dobrego działania organizmu wszystkie organy są ważne; jeśli weźmiemy pod uwagę tylko przetrwanie, ich znaczenie się zmienia. Selekcja będzie więc znacznie wyższa w tych organach, które z punktu widzenia przeżycia organizmu są niezbędne, czyli na przykład w sercu czy mózgu. Przeżycie ściśle wiąże się z reprodukcją, zatem również organy związane z rozrodem, np. macica (w której rozwijają się nowotwory, rzadko jednak są one złośliwe), będą szczególnie chronione. Innym przykładem może być prostata, której rak rozwija się na tyle wolno, że atakuje już w okresie, kiedy szanse na sukces reprodukcyjny organizmu są mniejsze (średni wiek zachorowania wynosi około 70 lat). Najbardziej prawdopodobne zaś będzie wystąpienie nowotworów w organach sparowanych (np. płuca, piersi) lub dużych (np. wątroba). W tym pierwszym przypadku ‒ kiedy jeden zostanie zaatakowany przez nowotwór, drugi może nadal służyć; w drugim ‒ istnieje możliwość, że duży organ, nawet mimo że zaatakował go nowotwór, będzie mógł pełnić swoje funkcje, gdyż tylko w jednej jego części będzie przebiegał proces chorobowy.

Która z teorii jest najbliższa prawdy? A może w każdej z nich tkwi jej szczypta?

Źródło

+

Evolutionary Ecology of Organs: A Missing Link in Cancer Development? Frédéric Thomas, Randolph M. Nesse, Robert Gatenby, Cindy Gidoin, François Renaud, Benjamin Roche, Beata Ujvari. Trends in Cancer, Volume 2, Issue 8, p409–415, opublikowano online: sierpień 2016, http://dx.doi.org/10.1016/j.trecan.2016.06.009

Share this Story
  • badania nad nowotworami

    Darwinowskie nowotwory

    Czy kiedykolwiek zastanawiało Was, dlaczego częstość występowania nowotworów u ludzi różni się między poszczególnymi organami? Dlaczego raki jelita, piersi czy prostaty ...
  • komórki beta

    Czapka niewidka dla komórek beta

    W październiku 2014 roku prof. Douglas Melton [1] wraz z zespołem z Uniwersytetu Harvarda po raz pierwszy przekształcił komórki macierzyste w ...
  • serce wyhodowane s komórek macierzystych

    Wyhodowano naturalnych rozmiarów serce z komórek macierzystych!

    Żyjemy w niezwykłych czasach, a na naszych oczach dokonuje się prawdziwa rewolucja w nauce. Wyhodowanie w pełni funkcjonalnego organu, jakim jest ...
Zobacz inne podobne wpisy
  • Natura najlepszą nauczycielką

    Naturalna kontrola glikemii to niedościgły ideał, do którego próbujemy się zbliżyć, tworząc maszyny mające ułatwić życie osobom cierpiącym na cukrzycę. Niedawno ...
  • badania nad nowotworami

    Darwinowskie nowotwory

    Czy kiedykolwiek zastanawiało Was, dlaczego częstość występowania nowotworów u ludzi różni się między poszczególnymi organami? Dlaczego raki jelita, piersi czy prostaty ...
  • A researcher looking at E.coli bacteria strain at the Institute of Food Safety, Animal Health and Environment in Latvia

    Przemożna siła adaptacji

    Od momentu rozpoczęcia projektu Sekwencjonowanie Ludzkiego Mikrobiomu (ang. Human Microbiome Project, HMP) dowiedzieliśmy się bardzo dużo o bakteriach zamieszkujących nasz organizm, ...
  • komórki beta

    Czapka niewidka dla komórek beta

    W październiku 2014 roku prof. Douglas Melton [1] wraz z zespołem z Uniwersytetu Harvarda po raz pierwszy przekształcił komórki macierzyste w ...
Zobacz inne wpisy Agnieszka Ludwig-Gałęzowska
  • Natura najlepszą nauczycielką

    Naturalna kontrola glikemii to niedościgły ideał, do którego próbujemy się zbliżyć, tworząc maszyny mające ułatwić życie osobom cierpiącym na cukrzycę. Niedawno ...
  • Zaufanie do szczepionek na świecie [INTERAKTYWNE MAPY]

    Niedawno wydawało się, że dzięki szczepionkom wyeliminujemy szereg chorób zakaźnych, które jeszcze w połowie XX wieku stanowiły nie lada wyzwanie. Niestety, ...
  • badania nad nowotworami

    Darwinowskie nowotwory

    Czy kiedykolwiek zastanawiało Was, dlaczego częstość występowania nowotworów u ludzi różni się między poszczególnymi organami? Dlaczego raki jelita, piersi czy prostaty ...
  • Wikingowie rozprzestrzenili konie wygodniejsze dla jeźdźca

    Międzynarodowy zespół naukowców odkrył, że wikingowie (a właściwie szerzej Normanowie) mogli przyczynić się do rozprzestrzenienia koni charakteryzujących się chodami czterotaktowymi, które ...
  • Podróż w kosmos psuje wzrok

    W 2005 roku przebywający na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej amerykański astronauta John Phillips zerknął przez okno na Ziemię. To co zobaczył, zdumiało ...
  • Czy człowiek spotkał hobbita?

    Pracujący w jaskini Liang Bua na indonezyjskiej wyspie Flores międzynarodowy zespół archeologów znalazł ślady ognia w warstwach, które powstały między 41 ...
  • Ryzyko Globalnych Katastrof

    „Ryzyko Globalnych Katastrof” – jakie scenariusze dla Ziemi?

    „Ryzyko Globalnych Katastrof” to najnowszy opublikowany raport oksfordzkiego Projektu Globalnych Priorytetów. Projekt Globalnych Priorytetów ma za zadanie pomagać decydentom przedsięwziąć skuteczne ...
  • Antybiotyki zmniejszają ilość nowych neuronów

    Amerykańsko-niemiecki zespół naukowców odkrył, że silna dawka antybiotyków zdolna do przetrzebienia zamieszkujących nasz układ pokarmowy bakterii negatywnie wpływa na ilość nowo ...
  • Zarazki mogą wpływać na rozwój cukrzycy typu 1

    Międzynarodowy zespół naukowców odkrył, że zarazki mogą odgrywać rolę w genezie cukrzycy typu 1. Według badaczy zmieniają one układ odpornościowy tak, ...
  • A researcher looking at E.coli bacteria strain at the Institute of Food Safety, Animal Health and Environment in Latvia

    Przemożna siła adaptacji

    Od momentu rozpoczęcia projektu Sekwencjonowanie Ludzkiego Mikrobiomu (ang. Human Microbiome Project, HMP) dowiedzieliśmy się bardzo dużo o bakteriach zamieszkujących nasz organizm, ...
  • Białko tau kluczowe w chorobie Alzheimera

    Nowe badania mózgów osób cierpiących na chorobę Alzheimera wykonane przy użyciu pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) wskazują, że kluczem dla przejścia między ...
  • Masz “boczki” albo brzuch? Wiń ewolucję

    Międzynarodowy zespół naukowców zmierzył poziom metabolizmu ludzi i małp człekokształtnych Okazało się, że spalamy kalorie o 27% szybciej niż nasi najbliżsi ...
Zobacz inne w kategorii Człowiek

Zobacz

Natura najlepszą nauczycielką

Naturalna kontrola glikemii to niedościgły ideał, do którego ...

Inline
Inline