Science Strikes Back
Świątynia Heroda

Największy pomnik Heroda Wielkiego

rzeź niewiniątek

„Rzeź niewiniątek”, Peter Paul Rubens (domena publiczna)

Trudno o bardziej skrzywdzoną przez pamięć ludzką postać, niż Herod Wielki, król Judei. W moim osobistym rankingu największych pechowców historii zajmuje mocną pozycję w TOP3, tuż obok Cesarza Nerona i Lucjusza Sergiusza Katyliny. W wypadku Heroda historiografia chrześcijańska zrobiła z biedaka archetyp zła, którym do dzisiaj próbuje się straszyć dzieciaki. Przynajmniej tak było za moich czasów i, jeśli instytucja Jasełek nie zniknęła całkowicie, jest tak zapewne nadal. Oczywiście, jak już zdradziłem we wstępie, nie zasłużył sobie na takie traktowanie i, choć aniołem ewidentnie nie był, to nie odbiegał jakoś szczególnie od średniej swoich czasów.

Nie zamierzam tutaj opisywać wszystkich jego zasług – talentu dyplomatycznego z pogranicza ekwilibrystyki, niezwykłej lojalności wobec przyjaciół i zmysłu organizacyjnego, ani też przywar – gwałtowności charakteru, chorobliwej nieufności, czy też odrobiny szaleństwa w jesieni życia…

Chciałbym natomiast przybliżyć dzieło jego życia, które miało mu zapewnić wieczną chwałę wśród potomnych i święty spokój od  wiecznie niezadowolonych pobratymców (choć, żeby być precyzyjnym, Żydzi wcale go za rodaka nie uważali).

W wyniku powstania przeciw Babilończykom, w roku 586 p.n.e. świątynia wzniesiona przez Salomona została zrównana z ziemią. Po powrocie z niewoli babilońskiej, za panowania Zerubabela wzniesiono drugą świątynię, o wiele uboższą i skromniejszą od wcześniejszego przybytku. Po sprofanowaniu jej przez Antiocha IV Epifanesa została ona ponownie poświęcona przez Judę Machabeusza – wodza zwycięskiego powstania narodowego przeciw Seleucydom. Należy zaznaczyć, że już podczas budowy drugiej świątyni uważano ją z budowlę tymczasową, która nie mogła pełnić roli symbolu odrodzonego Izraela.

W roku 20 p.n.e. Herod Wielki rozpoczął dzieło swojego życia – przebudowę świątyni. Miała ono być pomnikiem jego chwały, pomostem łączącym dawny Izrael i czasy w których przyszło mu żyć. Miała zjednoczyć podzielony naród, usunąć wszystkie nieporozumienia i pomóc odnaleźć się Żydom w nowej rzymskiej rzeczywistości.

Podczas specjalnie zwołanego zgromadzenia ludowego w 22 r. p.n.e. ogłosił swoje plany. Obawiano się, że nowa budowla nie powstanie, a stara zostanie rozebrana. Aby uspokoić nastroje władca obiecał, że nie rozpocznie budowy dopóki nie zgromadzi wystarczającej ilości potrzebnego materiału (białego kamienia – takiego z jakiego wzniesiono świątynię Salomona). Dwa lata później z wielkim rozmachem rozpoczęto prace.

Do dzisiaj dokładny wygląd świątyni i jej topografia budzi wiele wątpliwości a spory dotyczące tego tematu trwają nadal. Wiele informacji znajdujemy u Józefa Flawiusza, jednak często są one sprzeczne z innymi hebrajskimi relacjami (m.in. z Miszną).

Świątynia Heroda

Model świątyni Heroda

Na potrzeby nowego założenia Herod wzniósł wielką platformę, wzmocnioną murem oporowym. Powiększył tym samym nadający się pod zabudowę obszar wzgórza świątynnego. Powstały w ten sposób dziedziniec świątynny zajmował 35 akrów (ok. 14 ha) i był dwukrotnie większy od poprzedniego. Herod nie był kapłanem i nie mając wstępu do sanktuarium swoją uwagę skupił na tej części założenia, do której miał swobodny dostęp. Dziedziniec Pogan (hebr. Har ha-Bajit, dosł. „góra domu”) został bogato ozdobiony i wykończony, a całość założenia otaczał wysoki mur.

Z trzech stron dziedziniec obiegała grecko-rzymska, podwójna kolumnada w stylu korynckim. Wschodnia jej część była zwana Portykiem Salomona, który stanowił zmienioną wersję konstrukcji wchodzącej w skład pierwszej świątyni. Czwarty, południowy portyk, określany mianem Królewskiego składał się z trzech rzędów kolumn. Jego środkowa nawa była dwa razy wyższa od bocznych i znacznie szersza. Na architrawie kolumn stających na ziemi wspierała się kolejna kondygnacja kolumn, podnosząca tym samym nawę środkową. Cedrowy sufit zdobiły kasetony, złote liście i wypukłe reliefy.

Wzgórze świątynne

Obecny widok na Wzgórze Świątynne (domena publiczna)

Od południa na platformę prowadziły przykryte sklepieniem rampy biegnące w górę od bramy „Podwójnej” i „Potrójnej”. Należy zaznaczyć, że pozostałości tej ostatniej stanowią jedyny istniejący do dziś większy fragment świątyni Heroda. Pozostałe bramy prowadzące na Dziedziniec Pogan były nieregularnie rozmieszczone. Wzniesiono je według wzoru jakim była Brama Podwójna. We wschodniej części muru znajdowała się Brama Szuszan. Historiografia wczesnochrześcijańska identyfikuje ją ze Złotą Bramą, którą w Niedzielę Palmową Jezus wjechał do Jerozolimy. Zachodnia część muru miała cztery bramy. Jedną z nich była Brama Łańcuchowa (lub Koponius), której jeden wiadukt (tzw. Łuk Wilsona) prowadził na drugą stronę doliny. Do północno-zachodniej części Jerozolimy (tzw. górne miasto) prowadziła brama, z której zachowały się jedynie resztki nadproży.

Miejscem położonym najbliżej świątyni, do którego pozwolono wchodzić kobietom był Dziedziniec Kobiet. Wiodły do niego trzy bramy, a cały teren był ograniczony kratownicą. Następnie znajdował się Dziedziniec Izraela, zwany też Dziedzińcem Mężczyzn. Józef Flawiusz pisze, że każdemu poganinowi, który odważyłby się tu wkroczyć groziła śmierć. Prowadziło do niego, poprzez wspaniałą bramę piętnaście, półokrągłych stopni. Na zachód od niego znajdował się Dziedziniec Kapłanów. Należy zaznaczyć, że nie wiadomo w jaki sposób były od siebie oddzielone. Na środku tego ostatniego dziedzińca stał ołtarz ofiarny, do którego prowadziła pochyła rampa. Wierzono, że było to miejsce, do którym Abraham przyprowadził swego syna, chcąc go złożyć w ofierze. Ołtarz był wykonany z nieociosanego kamienia i w kształcie dużego sześcianu, i służył do ofiar ciałopalnych.

Plan świątyni Heroda

Kompleks świątynny w czasach Jezusa

W pobliżu ołtarza znajdował się budynek sanktuarium o masywnych, białych ścianach. Miał on być zbudowany w ciągu jednego roku i sześciu miesięcy przez kapłanów. Przedsionek był wielki i wysoki i znacznie szerszy od pozostałej części budynku. Dalej, przez ozdobne, inkrustowane szlachetnymi kamieniami drzwi wchodziło się do właściwego sanktuarium. Wejście przysłaniała babilońska zasłona z wyhaftowanym wyobrażeniem nieba. Nad drzwiami znajdowała się wykonana ze złota winna latorośl. Analogicznie jak w Przybytku Salomona, sanktuarium otaczało trzynaście magazynów rozmieszczonych na trzech kondygnacjach. Dzieliło się ono na dwa pomieszczenia. Pierwsze zwane świętym Miejscem ze stołem na chleby i menorą (7-ramienny świecznik z lampkami oliwnymi) prowadziło do świętego świętych. Oba pomieszczenia były prawdopodobnie rozdzielone dwoma kotarami. Do tego miejsca mógł wejść jedynie arcykapłan i to tylko raz w roku (w święto zwane Dniem Pojednania). Kiedyś było to miejsce gdzie znajdowała się Arka Przymierza.

Herod był dumny ze swojego dzieła i często podkreślał, że Hasmoneusze podczas swego panowania nie podjęli się takiego zadania. Nawet świątynia Salomona została przewyższona pod każdym względem. Trzeba podkreślić, że Herod świadomie i celowo nie szczędził środków i pieniędzy. W swym zamyśle bowiem chciał wznieść dzieło wielkie i wspaniałe, które miało mu zapewnić wieczną sławę.

Dziełem tym była świątynia, pomnik Heroda Wielkiego…

Źródła

+
  • L. Ritmeyer, Where was The Temple?, BAR 7-8, 2000.
  • M. Grant, Herod Wielki, Warszawa 2000.
  • J. Flawiusz, (red. E. Dąbrowski), Dawne Dzieje Izraela, Poznań-Warszawa-Lublin 1962.

Chcesz wiedzieć więcej?

+
Share this Story
  • Świątynia Heroda

    Największy pomnik Heroda Wielkiego

    Trudno o bardziej skrzywdzoną przez pamięć ludzką postać, niż Herod Wielki, król Judei. W moim osobistym rankingu największych pechowców historii zajmuje ...
Zobacz inne podobne wpisy
  • Schiaparelli

    Miękkie lądowanie na Czerwonej Planecie?

    Mars ma ostatnio dobrą prasę. Nie ostygły jeszcze emocje po niedawnej konferencji Elona Muska dotyczącej planów kolonizacji Marsa, a już na ...
  • Where no man has gone before

    Do napisania poniższego tekstu skłoniła mnie nie tyle ostatnia konferencja Elona Muska dotycząca planów kolonizacji Marsa, ale reakcje na nią, które szczerze mnie ...
  • Google Science Journal

    Google Science Journal zamieni twój telefon w laboratorium

    Naukowiec drzemie w każdym z nas i Google o tym wie! Takie motto zapewne przyświecało  inżynierom z Mountain View, którzy wymyślili i ...
  • Planety pozasłoneczne

    Teleskop Keplera odnalazł 9 planet, na których mogłoby powstać życie

    Badacze z projektu Kepler (NASA) ogłosili, że w najnowszym etapie swojej misji odkryli i potwierdzili istnienie 1284 planet. Ty samym udało się podwoić liczbę ...
  • seks oralny pająków

    Seks oralny u pająków Darwina

    Naukowcy ze Słowenii zaobserwowali oralne kontakty seksualne pomiędzy pająkami. Wyniki swoich badań opublikowali w  najnowszym numerze Scientific Reports. Pająki od dawna słyną ze swoich ...
  • The Book of Souls

    Mocne uderzenie Majów

    Gdyby ktoś powiedział mi, że starożytne glify Majów będą zdobić ogon Boeinga 747, i że samolot ten będzie pilotował Bruce Dickinson, legendarny heavy metalowy ...
  • ASU SunCube FemtoSoft

    Twój własny program kosmiczny wystartuje dzięki nanosatelitom

    Jak pewnie wiecie, miniaturyzacja w świecie kosmicznych technologii to konieczność, a każdy kilogram wyniesiony na orbitę ma znaczenie. Szacunkowy koszt wysłania ...
  • replikator ze Star Treka

    Replikator leków rodem ze Star Treka

    Wyobraźcie sobie taką sytuację… Sobota późnym wieczorem, Wasze dziecko nagle zaczyna gorączkować. Po konsultacji z pediatrą okazuje się, że to tzw. ...
  • gwiazda z tlenową atmosferą

    Odkryto gwiazdę, której atmosfera składa się z czystego tlenu

    Nowo odkryta gwiazda nie przypomina żadnej znanej do te pory – jej zewnętrzne warstwy skrywają 99,9% najczystszego tlenu. Nasza Ziemia ze ...
  • rak głowy i szyi

    Pozytywne nastawienie nie pomaga w walce z rakiem

    Wiele osób walczących z rakiem korzysta z pomocy psychoterapeutów, należy do różnych grup wsparcia i szuka pociechy w różnych formach religijnej aktywności. ...
  • rzymski metaliczny atrament

    Rzymianie pisali metalicznym atramentem

    Atrament, czyli inkaust używany w starożytności był płynem, a właściwie wywarem powstałym w wyniku obróbki cieplnej specyficznych substancji. Początkowo jego skład ...
  • nie będzie niczego

    Bez książek nie będzie niczego?

    „Polacy nie czytają książek!”, „Wtórny analfabetyzm kontratakuje!”, „Raport o stanie czytelnictwa. Jest się czego wstydzić.” – utrzymane w podobnym tonie nagłówki ...
Zobacz inne wpisy Leszek Szumlas
  • Where no man has gone before

    Do napisania poniższego tekstu skłoniła mnie nie tyle ostatnia konferencja Elona Muska dotycząca planów kolonizacji Marsa, ale reakcje na nią, które szczerze mnie ...
  • The Book of Souls

    Mocne uderzenie Majów

    Gdyby ktoś powiedział mi, że starożytne glify Majów będą zdobić ogon Boeinga 747, i że samolot ten będzie pilotował Bruce Dickinson, legendarny heavy metalowy ...
  • replikator ze Star Treka

    Replikator leków rodem ze Star Treka

    Wyobraźcie sobie taką sytuację… Sobota późnym wieczorem, Wasze dziecko nagle zaczyna gorączkować. Po konsultacji z pediatrą okazuje się, że to tzw. ...
  • nie będzie niczego

    Bez książek nie będzie niczego?

    „Polacy nie czytają książek!”, „Wtórny analfabetyzm kontratakuje!”, „Raport o stanie czytelnictwa. Jest się czego wstydzić.” – utrzymane w podobnym tonie nagłówki ...
  • White Walker

    Obsydianowe ostrza tną nadal

    Często deprecjonujemy osiągnięcia naszych przodków i oceniamy przeszłość własną miarą. Ciężko nam pojąć, że nie we wszystkich dziedzinach ludzkiej aktywności posiedliśmy ...
  • Zapis optyczny w technologii 5D

    Bajka o kawałku szkła, który pomieści terabajty bajtów danych i przetrwa miliardy lat

    Jak zwykle bywa, po publikacji intrygującego newsa ze świata technologii w serwisie The Verge, przez polskie serwisy technologiczne przetoczyła się fala mniej ...
  • FedEx vs internet

    Internet nadal wolniejszy od FedEx’u

    Kilka dni temu przez internet przetoczyła się wiadomość o kolejnym już rekordzie w transferze danych. Nowy rekord został ustanowiony przez naukowców ...
  • Świątynia Heroda

    Największy pomnik Heroda Wielkiego

    Trudno o bardziej skrzywdzoną przez pamięć ludzką postać, niż Herod Wielki, król Judei. W moim osobistym rankingu największych pechowców historii zajmuje ...
  • Armagedon

    Zrobił Armagedon nim stało się to modne

    …a są to duchy czyniące znaki – demony, które wychodzą ku królom całej zamieszkanej ziemi, by ich zgromadzić na wojnę w ...
  • Internet rzeczy

    Już w 2017 r. utoniemy w „Internecie Rzeczy”

    Internet Rzeczy (ang. Internet of Things – IoT) to termin, który został użyty po raz pierwszy przez Kevina Ashtona, pioniera branży technologicznej,  już ...
Zobacz inne w kategorii Science Strikes Back

Zobacz

Miękkie lądowanie na Czerwonej Planecie?

Mars ma ostatnio dobrą prasę. Nie ostygły jeszcze ...

Inline
Inline