Science Strikes Back
White Walker

Obsydianowe ostrza tną nadal

Często deprecjonujemy osiągnięcia naszych przodków i oceniamy przeszłość własną miarą. Ciężko nam pojąć, że nie we wszystkich dziedzinach ludzkiej aktywności posiedliśmy biegłość przekraczającą to, co udało się osiągnąć naszym praszczurom. Jeśli czegoś nie rozumiemy, lub co gorsza wydaje nam się, że rozumiemy, staramy się za wszelką cenę szukać rozwiązań przeczących logice i zdrowemu rozsądkowi. Pojawiają się wtedy fantastyczne hipotezy, pseudonaukowe teorie i próby tłumaczenia niezwykłego zjawiska ingerencją istot (w najlepszym wypadku) pozaziemskiej proweniencji. Zapominamy wtedy, że w wyjaśnianiu takich zjawisk należy zawsze dążyć do prostoty. Dokładnie tak jak w XVII-wiecznej zasadzie brzytwy Ockhama, która mówi, że wybierać należy takie wyjaśnienia, które opierają się na jak najmniejszej liczbie założeń i pojęć.

Dlaczego tak trudno nam uwierzyć, że budowniczowie piramid potrafili organizować pracę lepiej niż menadżerowie wielkich międzynarodowych korporacji, czy że pierwszy komputer wykorzystywany do obliczeń astronomicznych powstał już w II wieku p.n.e. i wreszcie, że w odległym o kilka tysięcy lat neolicie wytwarzano ostrza pozwalające na przeprowadzenie precyzyjnych zabiegów trepanacji czaszki?

Cała zabawa z ostrzami wykonanymi z obsydianu (bo dokładnie o taki materiał tu chodzi) polega na niezwykłej trudności ich wykonania. Z jednej strony mamy do czynienia z niezwykle wymagającym surowcem (o tym później), a z drugiej z niezwykłymi umiejętnościami, które były wymagane do jego obróbki. Nieważne, czy patrzymy na pięknie zdobione i słusznych rozmiarów rytualne ostrza Majów, czy też na miniaturowe skalpele egipskich medyków… to po prostu robi wrażenie!

Największe złoża obsydianu

Największe złoża obsydianu (moonrisecrystals.com)

Obsydian to skała pochodzenia wulkanicznego składająca się prawie wyłącznie ze szkliwa wulkanicznego. Jego nazwa pochodzi od rzymskiego odkrywcy Obsiusza lub wg innej innej interpretacji od plemienia Obsius zamieszkującego tereny dzisiejszej Etiopii. Jego barwa zależy w dużej mierze od typu lawy, a precyzyjniej od jej składu chemicznego. To co odróżnia go od powszechnie wykorzystywanego do produkcji narzędzi krzemienia, to niezwykłe barwy (od czarnej, poprzez brunatną, czerwoną, do oliwkowej i niebieskiej) oraz właściwości takie jak szklisty połysk i częściowa przeźroczystość. Cechy te w połączeniu z niezwykłą ostrością oraz rzadkością występowania uczyniły z obsydianu w młodszej i starszej epoce kamienia surowiec niezwykle cenny i pożądany.

Ostrze rytualne Majów

Ostrze rytualne Majów

Przedmioty z niego wykonane miały bardzo często charakter kultowy i znajdowały się w posiadaniu ścisłej elity przedhistorycznych społeczeństw. Najczęściej wykonywano z niego broń, rytualne ostrza, narzędzia, biżuterię, a czasem nawet naczynia. Prawdziwe mistrzostwo w obróbce obsydianu osiągnęły kultury prekolumbijskie (Olmeków i Majów), a ostrza przez nie stworzone to prawdziwe arcydzieła sztuki  i namacalne dowody kunsztu antycznych rzemieślników. Nierzadko przekraczają rozmiarami kilkadziesiąt centymetrów i do dzisiaj zadziwiają precyzją i finezją wykonania. Szkoda tylko, że Majowie wykorzystywali je do rytualnych mordów ze spektakularnym wyjęciem bijącego jeszcze serca włącznie…

Obsidian Arborweave Garb (World of Warcraft)

Obsidian Arborweave Garb (World of Warcraft)

Nic więc dziwnego, że przy swojej niezwykłości obsydian wytrzymał próbę czasu i przetrwał w pamięci nie tylko specjalistów od przeszłości. Również w  kulturze popularnej obsydian zadomowił się doskonale i występuje pod wieloma postaciami w literaturze, grach komputerowych i filmach.

Każdy rasowy miłośnik cRPG choć raz w życiu korzystał z obsydianowego setu, dostępnego zazwyczaj dla wysokopoziomowych postaci. Wielu graczy powinno też kojarzyć firmę Obsidian Entertainment – twórcę takich hitów jak Fallout: New Vegas, Neverwinter Nights 2 i ostatnio Pillars of Eternity. Warto też wspomnieć, że firma została założona przez byłych pracowników Black Isle Studios, twórców legendarnej sagi Baldur’s Gate 🙂

Jeśli przejdziemy do książek i pośrednio do filmów, to w Pieśni lodu i ognia (ang. A Song of Ice and Fire) – George’a R. R. Martina, bohaterowie walczą z Innymi (ang. White Walkers) za pomocą smoczego szkła, które jest niczym innym tylko pochodzącym z Westeros obsydianem.

Udało mi się też znaleźć całkiem sporo zespołów muzycznych (głównie heavy-metalowych) wykorzystujących w nazwie naszą niezwykłą skałę.

Jednak tak na poważnie, obsydian wykorzystuje się obecnie w chirurgii. I nie chodzi tu o osobliwą „chirurgię” praktykowaną przez wspomnianych wyżej Majów ( ͡° ͜ʖ ͡°) Wyobraźcie sobie, że technologia wykonywania takich obsydianowych ostrzy nie różni się niczym od tej stosowanej przed tysiącami lat! Podobnie wyglądające skalpele były wykorzystywane m.in. przez starożytnych Egipcjan.

Skalpele z obsydianu (CNN)

Dlaczego przy obecnym rozwoju medycyny wykorzystuje się tak archaicznie wyglądające narzędzia? Otóż dlatego, że są ostrzejsze od tych wykonanych ze stali chirurgicznej! Cechę tę obsydianowe skalpele zawdzięczają niezwykle ostrym krawędziom, które powstają na przełomie szkliwa. Co więcej, znacznie twardsze od obsydianu, diamenty i korundy nie dają po przełamaniu tak ostrych krawędzi.

Chirurdzy, którzy korzystają z obsydianowych skalpelów podkreślają, że rany powstałe w wyniku ich  użycia goją się znacznie lepiej, niż te powstałe z wykorzystaniem tradycyjnych narzędzi. Pod mikroskopem można wręcz zobaczyć, jak obsydian idealnie „przepoławia” poszczególne komórki, podczas gdy ostrze ze stali chirurgicznej pozostawia ślad jak po cięciu „piłą łańcuchową”. Jak się łatwo domyśleć, ma to szczególnie istotne znaczenie w wypadku chirurgi plastycznej.

Żeby nie była za różowo, na drodze do powszechnego użycia tej „odkrytej na nowo” technologii stoi m.in. amerykańskie FDA (eng. Food and Drug Administration). Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ostrza są kruche i delikatne, a tym samym ich użycie jest bardziej wymagające i niesie za sobą spore ryzyko.

Sam jednak pomysł wykorzystania wiedzy sprzed tysięcy lat na potrzeby medycyny jest niezwykły i przemawia do wyobraźni. Pytanie, po jakie jeszcze zapomniane wynalazki sięgnie nowoczesna nauka? Osobiście trzymam kciuki za πῦρ θαλάσσιον… 😉

Źródła

+

Chcesz wiedzieć więcej?

+
Share this Story
  • neuronawigacja

    Czym jest neuronawigacja?

    Neuronawigacja jest to nowa metoda, która została wprowadzona w chirurgii. Polega ona na badaniu osoby chorej za pomocą obrazów radiologicznych w ...
  • White Walker

    Obsydianowe ostrza tną nadal

    Często deprecjonujemy osiągnięcia naszych przodków i oceniamy przeszłość własną miarą. Ciężko nam pojąć, że nie we wszystkich dziedzinach ludzkiej aktywności posiedliśmy ...
Zobacz inne podobne wpisy
  • Schiaparelli

    Miękkie lądowanie na Czerwonej Planecie?

    Mars ma ostatnio dobrą prasę. Nie ostygły jeszcze emocje po niedawnej konferencji Elona Muska dotyczącej planów kolonizacji Marsa, a już na ...
  • Where no man has gone before

    Do napisania poniższego tekstu skłoniła mnie nie tyle ostatnia konferencja Elona Muska dotycząca planów kolonizacji Marsa, ale reakcje na nią, które szczerze mnie ...
  • Google Science Journal

    Google Science Journal zamieni twój telefon w laboratorium

    Naukowiec drzemie w każdym z nas i Google o tym wie! Takie motto zapewne przyświecało  inżynierom z Mountain View, którzy wymyślili i ...
  • Planety pozasłoneczne

    Teleskop Keplera odnalazł 9 planet, na których mogłoby powstać życie

    Badacze z projektu Kepler (NASA) ogłosili, że w najnowszym etapie swojej misji odkryli i potwierdzili istnienie 1284 planet. Ty samym udało się podwoić liczbę ...
  • seks oralny pająków

    Seks oralny u pająków Darwina

    Naukowcy ze Słowenii zaobserwowali oralne kontakty seksualne pomiędzy pająkami. Wyniki swoich badań opublikowali w  najnowszym numerze Scientific Reports. Pająki od dawna słyną ze swoich ...
  • The Book of Souls

    Mocne uderzenie Majów

    Gdyby ktoś powiedział mi, że starożytne glify Majów będą zdobić ogon Boeinga 747, i że samolot ten będzie pilotował Bruce Dickinson, legendarny heavy metalowy ...
  • ASU SunCube FemtoSoft

    Twój własny program kosmiczny wystartuje dzięki nanosatelitom

    Jak pewnie wiecie, miniaturyzacja w świecie kosmicznych technologii to konieczność, a każdy kilogram wyniesiony na orbitę ma znaczenie. Szacunkowy koszt wysłania ...
  • replikator ze Star Treka

    Replikator leków rodem ze Star Treka

    Wyobraźcie sobie taką sytuację… Sobota późnym wieczorem, Wasze dziecko nagle zaczyna gorączkować. Po konsultacji z pediatrą okazuje się, że to tzw. ...
  • gwiazda z tlenową atmosferą

    Odkryto gwiazdę, której atmosfera składa się z czystego tlenu

    Nowo odkryta gwiazda nie przypomina żadnej znanej do te pory – jej zewnętrzne warstwy skrywają 99,9% najczystszego tlenu. Nasza Ziemia ze ...
  • rak głowy i szyi

    Pozytywne nastawienie nie pomaga w walce z rakiem

    Wiele osób walczących z rakiem korzysta z pomocy psychoterapeutów, należy do różnych grup wsparcia i szuka pociechy w różnych formach religijnej aktywności. ...
  • rzymski metaliczny atrament

    Rzymianie pisali metalicznym atramentem

    Atrament, czyli inkaust używany w starożytności był płynem, a właściwie wywarem powstałym w wyniku obróbki cieplnej specyficznych substancji. Początkowo jego skład ...
  • nie będzie niczego

    Bez książek nie będzie niczego?

    „Polacy nie czytają książek!”, „Wtórny analfabetyzm kontratakuje!”, „Raport o stanie czytelnictwa. Jest się czego wstydzić.” – utrzymane w podobnym tonie nagłówki ...
Zobacz inne wpisy Leszek Szumlas
  • Where no man has gone before

    Do napisania poniższego tekstu skłoniła mnie nie tyle ostatnia konferencja Elona Muska dotycząca planów kolonizacji Marsa, ale reakcje na nią, które szczerze mnie ...
  • The Book of Souls

    Mocne uderzenie Majów

    Gdyby ktoś powiedział mi, że starożytne glify Majów będą zdobić ogon Boeinga 747, i że samolot ten będzie pilotował Bruce Dickinson, legendarny heavy metalowy ...
  • replikator ze Star Treka

    Replikator leków rodem ze Star Treka

    Wyobraźcie sobie taką sytuację… Sobota późnym wieczorem, Wasze dziecko nagle zaczyna gorączkować. Po konsultacji z pediatrą okazuje się, że to tzw. ...
  • nie będzie niczego

    Bez książek nie będzie niczego?

    „Polacy nie czytają książek!”, „Wtórny analfabetyzm kontratakuje!”, „Raport o stanie czytelnictwa. Jest się czego wstydzić.” – utrzymane w podobnym tonie nagłówki ...
  • White Walker

    Obsydianowe ostrza tną nadal

    Często deprecjonujemy osiągnięcia naszych przodków i oceniamy przeszłość własną miarą. Ciężko nam pojąć, że nie we wszystkich dziedzinach ludzkiej aktywności posiedliśmy ...
  • Zapis optyczny w technologii 5D

    Bajka o kawałku szkła, który pomieści terabajty bajtów danych i przetrwa miliardy lat

    Jak zwykle bywa, po publikacji intrygującego newsa ze świata technologii w serwisie The Verge, przez polskie serwisy technologiczne przetoczyła się fala mniej ...
  • FedEx vs internet

    Internet nadal wolniejszy od FedEx’u

    Kilka dni temu przez internet przetoczyła się wiadomość o kolejnym już rekordzie w transferze danych. Nowy rekord został ustanowiony przez naukowców ...
  • Świątynia Heroda

    Największy pomnik Heroda Wielkiego

    Trudno o bardziej skrzywdzoną przez pamięć ludzką postać, niż Herod Wielki, król Judei. W moim osobistym rankingu największych pechowców historii zajmuje ...
  • Armagedon

    Zrobił Armagedon nim stało się to modne

    …a są to duchy czyniące znaki – demony, które wychodzą ku królom całej zamieszkanej ziemi, by ich zgromadzić na wojnę w ...
  • Internet rzeczy

    Już w 2017 r. utoniemy w „Internecie Rzeczy”

    Internet Rzeczy (ang. Internet of Things – IoT) to termin, który został użyty po raz pierwszy przez Kevina Ashtona, pioniera branży technologicznej,  już ...
Zobacz inne w kategorii Science Strikes Back

Zobacz

Miękkie lądowanie na Czerwonej Planecie?

Mars ma ostatnio dobrą prasę. Nie ostygły jeszcze ...

Inline
Inline