Smak Czasu

Cesarskie farmy i ich niezwykłe winnice

Archeolodzy z Uniwersytetu w Sheffield badają życie codzienne w „państwowym” czyli cesarskim majątku położonym w prowincjonalnej części imperium rzymskiego. To tam tworzono wielkie latyfundia, produkujące żywność na potrzeby państwowych zamówień. Do tej pory niewiele było o nich wiadomo. Cesarze i wielcy obszarnicy i wodzowie Rzymu znani byli głównie ze swoich osiągnięć, dowodzenia legionami, bojowych triumfów czy zdobyczy terytorialnych. Możliwość poznania codziennego, prowincjonalnego życia w takich gospodarstwach to nie lada gratka dla badaczy przeszłości. A zwłaszcza dla tych, którzy kochają wino i jego historię!

WineRomanTimeNaukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu w Sheffield od kilku badają rozległy teren majątku Vagnari we Włoszech. Ostatnio udało im się natrafić na dowody produkcji wina na skalę przemysłową! Tak toczyło się życie arystokratów i wodzów z dala od pola bitwy.

Vagnari położone jest w dolinie rzeki Basentello, na wschód od szczytów Apeninów w rejonie zwanym Puglia (starożytna Apulia), w południowo-wschodnich Włoszech. Region ten od czasu podboju rzymskiego, który miał miejsce w III wieku p.n.e. był powiązany z Rzymem przez jedną z głównych dróg – Via Appia.

Odkryto tu m.in. specjalne pomieszczenia do produkcji wina – cella vinaria – w których wino fermentowało i leżakowało. Zachowały się także unikatowe gliniane kadzie, ciężkie i nieporęczne naczynia, które miały pojemność ponad 1000 litrów i były zagłębione w ziemi  aż po wylew tak by utrzymywały stałą temperaturę wina. Było to konieczne w gorącym, śródziemnomorskim klimacie.

Vagnari news image

Badacze z Sheffield podczas eksploracji jednej z winnych kadzi w Vagnari (fot. M.Carrol)

Czasy świetności Imperium Rzymskiego to okres dla wina i enologii prawdziwie złoty! Rzymianie rozsławili potęgę wina w najdalszych zakątkach rozrastającego się imperium. Wino nazywano „wodą Rzymu”. Inna rzecz, że picie wina z wielu miejscach było po prostu zdrowsze niż picie zanieczyszczonej wody. Rzymskie uprawy rozciągały się od hiszpańskiego rejonu Rioja przez Bordeaux, aż po austriacką dolinę Wachau. Któż z nas nie zna znakomitych win z tamtych rejonów Europy?! Wino było integralną i fundamentalną częścią diety Rzymian, ale warto pamiętać także o tym, że stanowiło znaczące źródło dochodów. Na terenie Imperium celowo zakładano winnice i szerzono kulturę winiarską nawet w odległych prowincjach. Poszczególne regiony tak jak dziś konkurowały ze sobą pod względem jakości i walorów win. Czy wiecie, że większość dzisiejszych regionów winiarskich Europy Zachodniej było określonych już w czasach Imperium Rzymskiego?

Rzymianie pracowali także nad technologią winiarską, która za ich panowania znacznie się poprawiła. I tak np. na terenie Galii zaprojektowano pierwszą beczkę, która stała się znanym do dziś konkurentem dla powszechnie stosowanych wcześniej kadzi i zbiorników. W okresie rzymskim pojawiły się także wschodnie wynalazki takie jak…butelki, których genezy szukamy dziś w okolicach Syrii. Stanowiły one jeden z kilku „przyrządów” szczególnie istotnych podczas uczt, służących do nalewania i bardzo poręcznych. Upadek Cesarstwa Rzymskiego spowodował niestety także upadek produkcji wina, no i oczywiście jej znaczne zubożenie…

http://www.romeacrosseurope.com/wp-content/uploads/2015/06/Drinking-Game.jpg

Rzymianom także zdarzało się „przedawkować” wino… (fragment mozaiki z Pompejów)

Ślady produkcji wina, które widać dzięki badaniom w Vagnari pokazują, że była ona tutaj prowadzona na skalę przemysłową. To niezwykła okazja do poznania tego specjalistycznego, winiarskiego rzemiosła i przemysłu, praktykowanego przez mieszkańców. A wszystko w celu pomnożenia luksusu i bogactwa właściciela farmy. Mieszkańcy i pracownicy majątku byli także narażeni na niebezpieczeństwa. Świadczyć o tym mogą odkrywane w części winiarskiej elementy ołowiane. Było ich tutaj bardzo dużo ponieważ ołów służył do produkcji pojemników, narzędzi, rur i innych przedmiotów. Starożytni mogli nie do końca zdawać sobie sprawę z jego szkodliwych cech, które musiały mieć wpływ na ich zdrowie. Niektórzy badacze sugerują jednak, że szkodliwość ołowiu nie była dla Rzymian tajemnicą a ponadto szybkie pokrywanie się np. rur osadem zabezpieczało wodę przed ołowiem.

Badania prowadzone w Vagnari wykazały także, że największe przebudowy i zmiany w obrębie farmy miały miejsce w I wieku n.e. kiedy to posiadłość weszła na stałe do zasobów cesarskich i została przystosowana do produkcji m.in. wina. Ponieważ niewiele cesarskich posiadłości zostało dokładnie przebadanych mamy dzięki Vagnari możliwość poznania zaplecza życia elity a także służących jej pracowników i niewolników. Widać tu jak na dłoni ówczesne podejście do rolnictwa i eksploatacji zasobów przyrody. Najważniejszym zadaniem jakie stawiają sobie badacze jest próba odpowiedzi na pytanie o poziom zróżnicowania gospodarki rolniczej w tego typu majątkach oraz o wpływ uprawy winorośli i produkcji wina na krajobraz regionu. A już teraz można domniemywać, że był on znaczny gdyż produkcja i spożycie wina było w tamtych czasach ogromne. Trudno zresztą dziwić się Rzymianom bo przecież jak pisał Horacy „nic tak jak wino nie rozświetla zacienionych zakamarków ludzkiej duszy…”.

Źródło

+
M. Carrol, Imperial wine-making in Roman Italy, The University of Sheffield News, opublikowano 16 marca 2016

Czytaj więcej

+
Share this Story
  • Polska-Jordania: naukowa współpraca

    W ostatnich dniach czerwca 2016 Uniwersytet Jagielloński podpisał umowę o współpracy w dziedzinie archeologii z Uniwersytetem Jordańskim w Ammanie. Współpraca ta ...
  • Archeologia górska: skanowanie skalnych malowideł z Francji

    Archeolodzy z Uniwersytetu w York (Wielka Brytania) rozpoczęli pionierskie skanowanie laserowe najwyżej położonych prehistorycznych malowideł znanych w Europie oraz ich otoczenia. ...
  • Weź udział w wykopaliskach na Górze Zyndrama!

    Ostatnie lata przyniosły serie niezwykłych i fascynujących znalezisk, dokonanych przez dra hab. Marcina Przybyłę i jego zespół na Górze Zyndrama w ...
  • Chiński przepis na piwo sprzed 5000 lat

    Chińscy archeolodzy znaleźli w Mijiaya w pobliżu miasta Xi’an w środkowych Chinach (prowincja Shaanxi) ślady browaru sprzed ok. 5000 lat. Znaleziono ...
  • Państwo faraonów starsze niż sądziliśmy?

    Brytyjscy naukowcy sugerują od kilku lat potrzebę zweryfikowania datowania początków państwa faraonów. Ich najnowsze badania skłoniły ich do stwierdzenia, że rozproszeni ...
  • Wykład: Problemy i kontrowersje związane z ochroną dziedzictwa archeologicznego

    Ochrona zabytków archeologicznych w Polsce to problem ważny i wciąż bardzo trudny. Niski poziom świadomości społecznej i brak postaw obywatelskich, stymulujących ...
  • piramidy

    Skan 3D piramidy w Rapie

    Naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego stworzyli trójwymiarowy skan wnętrza piramidy Farenheita w Rapie. Jej wnętrze zostało zeskanowane przez specjalne urządzenie ...
  • wystawa

    Wystawa w Poznaniu „W poszukiwaniu indiańskiej przeszłości”

    Muzeum Archeologiczne w Poznaniu serdecznie zaprasza do obejrzenia wystawy czasowej pt. „W poszukiwaniu indiańskiej przeszłości” autorstwa doktora Radosława Palonki – adiunkta ...
  • Rusza kolejny sezon badań na podkarpackim pobojowisku z okresu Wielkiej Wojny

    Już za kilka dni rozpocznie się kolejny sezon prac terenowych w rejonie zespołu pobojowisk z okresu I Wojny Światowej, zlokalizowanego w ...
  • Cesarskie farmy i ich niezwykłe winnice

    Archeolodzy z Uniwersytetu w Sheffield badają życie codzienne w „państwowym” czyli cesarskim majątku położonym w prowincjonalnej części imperium rzymskiego. To tam ...
  • studnia

    Studnia sprzed 7 tysięcy lat

    Velim to bardzo mała miejscowość położona w centrum Czech, a dokładniej w powiecie Kolín. Znajduje się w niej stanowisko archeologiczne, na ...
  • W telegraficznym skrócie (26.04.2016)

    Dłuższe życie ssakopodobnych gadów Japońscy paleontolodzy odkryli w Kuwadżimie dziesiątki zębów, które według nich należały do nieznanego wcześniej gatunku zwierzęcia należącego ...
Zobacz inne podobne wpisy
  • Tydzień Mózgu w Tychach!

    Już za kilka dni rozpocznie się Tydzień Mózgu – tym razem zapraszamy na cykl spotkań i wykładów, które po raz pierwszy ...
  • Ruszyła kolejna edycja konkursu na najlepsze książki popularnonaukowe!

    Ruszyła kolejna edycja konkursu MĄDRA KSIĄŻKA ROKU! Już 20 kwietnia ogłoszona zostanie lista nagrodzonych i wręczone zostaną statuetki Euklidesa dla najlepszych ...
  • Podkarpackie zmagania w dokumentach z KriegsArchiv

    Od dwóch lat trwają prace badawcze i dokumentacyjne projektu Karpackie Epizody Wielkiej Wojny, w ramach którego archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego badają ...
  • W starym młynie…

    Wakacyjne podróże prowadzą nas często do miejsc niezwykłych. Tak nasyconych przeszłością, że niemal słychać w nich głosy ludzi żyjących tu w ...
  • Polska-Jordania: naukowa współpraca

    W ostatnich dniach czerwca 2016 Uniwersytet Jagielloński podpisał umowę o współpracy w dziedzinie archeologii z Uniwersytetem Jordańskim w Ammanie. Współpraca ta ...
  • Cracow Landscape Conference 2016 za nami!

    Właśnie zakończyła się pierwsza z cyklu Cracow Landscape Conference – międzynarodowych konferencji poświęconych badaniom i ochronie krajobrazu. Wzięło w niej udział ...
  • Archeologia górska: skanowanie skalnych malowideł z Francji

    Archeolodzy z Uniwersytetu w York (Wielka Brytania) rozpoczęli pionierskie skanowanie laserowe najwyżej położonych prehistorycznych malowideł znanych w Europie oraz ich otoczenia. ...
  • Docs+Science 2016 właśnie wystartował!

    Właśnie wystartował niezwykły cykl pokazów filmów o nauce! Krakowski Festiwal Filmowy wraz z Fundacją dla AGH zapraszają na trzecią edycję pokazów ...
  • Weź udział w wykopaliskach na Górze Zyndrama!

    Ostatnie lata przyniosły serie niezwykłych i fascynujących znalezisk, dokonanych przez dra hab. Marcina Przybyłę i jego zespół na Górze Zyndrama w ...
  • Państwo faraonów starsze niż sądziliśmy?

    Brytyjscy naukowcy sugerują od kilku lat potrzebę zweryfikowania datowania początków państwa faraonów. Ich najnowsze badania skłoniły ich do stwierdzenia, że rozproszeni ...
  • XVI edycja Festiwalu Nauki w Krakowie

    Uniwersytet Pedagogiczny jest po raz kolejny głównym organizatorem Festiwalu Nauki w Krakowie. Hasłem przewodnim XVI edycji jest Czas i przestrzeń, a ...
  • XII Ogólnopolski Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie nad Wartą

    Każda epoka ma swoich bohaterów. Ludzie o nich mówią, piszą i pamiętają, opiewają ich czyny, wznoszą pomniki, poświęcają im dzieła artystyczne, podziwiają i ...
Zobacz inne wpisy dr Piotr Kołodziejczyk
  • W starym młynie…

    Wakacyjne podróże prowadzą nas często do miejsc niezwykłych. Tak nasyconych przeszłością, że niemal słychać w nich głosy ludzi żyjących tu w ...
  • Cesarskie farmy i ich niezwykłe winnice

    Archeolodzy z Uniwersytetu w Sheffield badają życie codzienne w „państwowym” czyli cesarskim majątku położonym w prowincjonalnej części imperium rzymskiego. To tam ...
  • Na królewskim szlaku

    Nie ma wątpliwości, że jednym z najważniejszych szlaków handlowych Bliskiego Wschodu była tzw. Droga Królewska. Miała ona kluczowe znaczenie dla kontaktów ...
  • Na kadzidlanym szlaku (1)

    Szlaki handlowe od zawsze stanowią „krwiobieg” ludzkiego bytowania na danym terenie. Obszar Bliskiego Wschodu w sposób szczególny jest nimi naznaczony. Odgrywały ...
  • Jak pierwsi Egipcjanie przechowywali swoje zapasy?

    Wygląda na to, że nasz tegoroczny wyjazd do Egiptu się odwlecze… Wykopaliska miały się rozpocząć w pierwszych dniach lutego a nie ...
  • Gulasze, sosy i buliony z najstarszej książki kucharskiej świata

    Książki kucharskie są nieodłącznym elementem dzisiejszej kuchni. Wielu „kuchennych celebrytów” wydaje swoje podręczniki gotowania lub książki z przepisami i recepturami. Który ...
  • Fitolity czyli od kiedy przyprawiamy…

    Czy wyobrażacie sobie gotowanie bez przypraw? Moją wyobraźnię przerasta to zdecydowanie… :). A jednak przyprawy nadające smak i zapach naszym potrawom, ...
  • Keşkek czyli społecznościowe gotowanie

    Wspólny posiłek z rodziną i przyjaciółmi to wydarzenie wspaniałe. Jest chyba tylko jedna rzecz, która jest w stanie przebić takie spożywanie ...
  • Brzoskwinie są z nami od milionów lat!

    Niektóre, znane nam doskonale i lubiane przez nas rośliny, rosły na Ziemi na długo przed pojawieniem się na nim Homo sapiens. ...
  • Sierp – przyjaciel pierwszych rolników

    Sierp to narzędzie rolnicze i ogrodnicze powoli znikające z naszego świata. A w każdym razie ze świata Europejczyków. I choć w ...
  • Przy jordańskim stole – mansaf

    Wszyscy, którzy podróżują samodzielnie do krajów arabskich lub mają przyjaciół w bliskowschodniej części świata znają doskonale sens arabskiego powiedzenia – „Gość ...
  • „Żeby kogo poznać w doli i w niedoli, trzeba z nim zjeść beczkę soli!”

    Sól jest jednym z najważniejszych kuchennych składników – znanym od tysięcy lat i cenionym dla swoich właściwości, wykorzystywanym nie tylko jako ...
Zobacz inne w kategorii Smak Czasu

Zobacz

Tydzień Mózgu w Tychach!

Już za kilka dni rozpocznie się Tydzień Mózgu ...

Inline
Inline