Wszechświat
This_visualization_shows_what_Einstein_envisioned

Zarejestrowano fale grawitacyjne!

Naukowcy z LIGO (Laserowego Obserwatorium Interferometrycznego Fal Grawitacyjnych) podczas dzisiejszej (11.02.2016) konferencji prasowej ogłosili, że po raz pierwszy w historii udało się bezpośrednio zaobserwować fale grawitacyjne. Do dziś był to jedyne zjawisko wynikające z ogólnej teorii względności Einsteina, którego nie udało się zarejestrować naukowcom.

Fale grawitacyjne – czyli zmarszczki czasoprzestrzeni, których źródłem są ciała poruszające się z przyspieszeniem – wymykały się fizykom od niemal stu lat. Tyle liczy sobie bowiem już ogólna teoria względności sformułowana przez Alberta Einsteina. Kolejne próby ich detekcji kończyły się fiaskiem. Tym razem dzięki wysiłkowi setek naukowców z 15 krajów oraz tysięcy zwykłych ludzi, którzy udostępnili moce obliczeniowe swoich komputerów i smartfonów w ramach programu Einstein@Home, wreszcie się udało! Analiza trzech różnych wydarzeń zarejestrowanych przez LIGO nie pozostawia wątpliwości – fale grawitacyjne naprawdę istnieją!

Zderzenie dwóch gwiazd neutronowych (źródło: wikipedia.org)

Odkąd potwierdzone zostało istnienie gwiazd neutronowych i czarnych dziur, naukowcy wiedzieli, że najłatwiej będzie wykryć fale grawitacyjne, obserwując zderzenie dwóch takich ciał. Nie było to jednak łatwe. Używając przemawiającego do wyobraźni porównania, ich wykrycie to jak zauważenie rozszerzenia lub skurczenia całej, liczącej sobie 100 tys. lat świetlnych Drogi Mlecznej, o długość podobną do tej jaką ma gumka kończąca ołówek. Mimo to udało się.

[Uzupełnienie: Naukowcy z LIGO 14 września 2015 zaobserwowali  połączenie się dwóch czarnych dziur (jednej o masie ok. 29, drugiej ok. 36 mas Słońca) oddalonych od nas o ok. 1,3 mld lat świetlnych. Czarna dziura, która powstała z tego połączenia miała masę ok. 62 mas Słońca. Pozostałe 3 masy Słońca wyemitowane zostały w postaci fal grawitacyjnych. Kip Thorne powiedział, że tuż przed połączeniem obie czarne dziury uwolniły energię 50 razy większą niż w tym samym czasie wszystkie gwiazdy w obserwowalnym Wszechświecie razem wzięte.]

Do tej pory dysponowaliśmy jedynie pośrednimi dowodami, że są one realnym zjawiskiem. Rozwiązanie równań ogólnej teorii względności dla dwóch gwiazd neutronowych wskazywały, że takie dwa bardzo szybko obiegające się obiekty będą zwalniać na skutek emisji energii w postaci fal grawitacyjnych. I rzeczywiście, pomiary ruchu dwóch gwiazd neutronowych tworzących układ PSR B1913+16, których dokonali Russell Hulse i Joseph Taylor dokładnie pokryły się z przewidywaniami ogólnej teorii względności. Obaj naukowcy za swoje odkrycie otrzymali w 1993 roku nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki.

LIGO tworzą dwie identyczne L-kształtne instalacje oddalone od siebie o ponad 3 tys. kilometrów. Jedna z nich znajduje się w Hanford, w stanie Waszyngton, a druga w Livingston w stanie Luizjana. Powstał on jako wspólna inicjatywa MIT, Caltech oraz wielu innych szkół wyższych i uniwersytetów. Cały projekt jest zaś sponsorowany przez amerykańską National Science Foundation. Pomysł budowy detektora powstał w 1992, a jego budowę rozpoczęto w 1996. Trwała ona cztery lata. Do tej pory budowa i funkcjonowanie LIGO pochłonęły już ponad miliard dolarów.

Część LIGO w Hanford (Waszyngton) z lotu ptaka (źródło: NASA.gov)

W każdym z 4-kilometrowych ramion L-kształtnych instalacji znajduje się system laserów i luster. Przechodząc przez nie fale grawitacyjne zmieniają odległość, jaką pokonać muszą wiązki laserowe. Mimo, że według przewidywań zmiany te są tysiąc razy mniejsze niż średnica jądra atomu, LIGO może je zarejestrować.

Odkrycie jest nie tylko kolejnym potwierdzeniem geniuszu Alberta Einsteina (bo czy trzeba ich więcej?), ale przede wszystkim otwiera nam nowe okno na Wszechświat. Fale grawitacyjne są bowiem o tyle ważnym źródłem informacji, że niezakłócone przechodzą przez materię, pozwalając nam patrzeć tam, gdzie nie patrzył jeszcze żaden człowiek. Jak powiedzieli w czasie konferencji prasowej naukowcy teraz możemy nie tylko oglądać Wszechświat, ale również go słuchać.

Chcesz wiedzieć więcej?

+
Share this Story
  • This_visualization_shows_what_Einstein_envisioned

    Zarejestrowano fale grawitacyjne!

    Naukowcy z LIGO (Laserowego Obserwatorium Interferometrycznego Fal Grawitacyjnych) podczas dzisiejszej (11.02.2016) konferencji prasowej ogłosili, że po raz pierwszy w historii udało ...
  • This_visualization_shows_what_Einstein_envisioned

    Kolejne plotki o wykryciu fal grawitacyjnych!

    Od jakiegoś już czasu w naukowej blogo- i „twitosferze” krążą plotki o tym, że naukowcom z LIGO (Laserowego Obserwatorium Interferometrycznego Fal ...
Zobacz inne podobne wpisy
  • Spent_grain

    Chiński przepis na piwo sprzed 5000 lat

    Chińscy archeolodzy znaleźli w Mijiaya w pobliżu miasta Xi’an w środkowych Chinach (prowincja Shaanxi) ślady browaru sprzed ok. 5000 lat. Znaleziono ...
  • freeimages.co.uk medical images

    Antybiotyki zmniejszają ilość nowych neuronów

    Amerykańsko-niemiecki zespół naukowców odkrył, że silna dawka antybiotyków zdolna do przetrzebienia zamieszkujących nasz układ pokarmowy bakterii negatywnie wpływa na ilość nowo ...
  • 800px-Pisaura_mirabilis_01_(MK)

    Prezenty zmniejszają ryzyko bycia zjedzonym u pająków

    Badania zwyczajów godowych darowników przedziwnych (Pisaura mirabilis) wskazują, że gdy samiec tego pająka nie przyniesie ze sobą na „randkę” prezentu w ...
  • blood-glucose-measure-diabetes-check-1195308-1920x1440

    Zarazki mogą wpływać na rozwój cukrzycy typu 1

    Międzynarodowy zespół naukowców odkrył, że zarazki mogą odgrywać rolę w genezie cukrzycy typu 1. Według badaczy zmieniają one układ odpornościowy tak, ...
  • F1.large

    Białko tau kluczowe w chorobie Alzheimera

    Nowe badania mózgów osób cierpiących na chorobę Alzheimera wykonane przy użyciu pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) wskazują, że kluczem dla przejścia między ...
  • ISS-42_Moon_on_the_Earth's_atmosphere

    Atmosfera wczesnej Ziemi była połowę cieńsza

    Badania pochodzących sprzed ok. 2,7 mld lat skał wulkanicznych prowadzą do wniosku, że ziemska atmosfera była wówczas przynajmniej połowę cieńsza. Do ...
  • Flightless_Dung_Beetle_Circellium_Bachuss,_Addo_Elephant_National_Park,_South_Africa

    Żuki gnojowe wyewoluowały, by sprzątać dinozaurze kupy

    Czesko-australijski zespól paleontologów przyjrzał się ewolucyjnej historii chrząszczy z rodziny Scarabaeidae, czyli poświętnikowatych. Należą do niej między innymi żuki gnojowe. Wyniki ...
  • Gorilla_019

    Masz “boczki” albo brzuch? Wiń ewolucję

    Międzynarodowy zespół naukowców zmierzył poziom metabolizmu ludzi i małp człekokształtnych Okazało się, że spalamy kalorie o 27% szybciej niż nasi najbliżsi ...
  • hires

    Skąd mogła wziąć się Planeta X?

    Coraz więcej dowodów zdaje się świadczyć za tym, że powinniśmy wrócić do modeli Układu Słonecznego z dziewięcioma planetami. Zamiast malutkiego Plutona, ...
  • --1359709322C31

    Stworzono najmniejszy termometr na świecie

    Chemicy z Uniwersytetu Montrealskiego stworzyli z DNA najmniejszy termometr na świecie. Jest aż 20 tys. razy mniejszy od ludzkiego włosa! Co ...
  • Makemake

    Nowy księżyc w Układzie Słonecznym!

    Dzięki zdjęciom z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a astronomowie z NASA odkryli księżyc krążący wokół planety karłowatej Makemake. Makemake jest trzecią co do ...
  • Antarctica_Sailing_Trip_(3253678755)

    Królewna Śnieżka i łowcy

    Skuta lodem i nieprzenikniona, Antarktyda jest jedynym kontynentem i jednym z niewielu zakątków Ziemi, którego nie udało się nam skolonizować. Po ...
Zobacz inne wpisy Kamil Kopij
Zobacz inne w kategorii Wszechświat
  • Sławek T.

    Na prawdę? Serio, tak trudno przepuścić tekst przez autokorektę przed publikacją?

Zobacz

Chiński przepis na piwo sprzed 5000 lat

Chińscy archeolodzy znaleźli w Mijiaya w pobliżu miasta ...

Inline
Inline